Telex và VNI: chọn kiểu gõ tiếng Việt nào?
Telex và VNI đều tạo đủ chữ tiếng Việt và đều được các bộ gõ phổ biến hỗ trợ. Khác biệt quan trọng không nằm ở tốc độ tối đa trên lý thuyết, mà ở dãy phím nào dễ trở thành phản xạ với công việc, bàn phím và thói quen hiện tại của bạn.
Telex dùng chữ, VNI dùng số
Telex dùng các chữ cái để tạo dấu và chữ đặc biệt: s, f, r, x, j cho năm dấu thanh; aa, aw, ee, oo, ow, uw và dd cho phần chữ. Ví dụ “tiếng Việt” có thể được nhập bằng chuỗi “tieengs Vieetj”. Các phím nằm gần hàng chữ nên hai tay ít phải vươn lên hàng số.
VNI dùng số: 1 đến 5 cho dấu thanh, 6 đến 9 cho dấu chữ. Cùng cụm trên có thể được nhập là “tie6ng1 Vie6t5”. Cách này làm phần chữ gốc dễ nhìn hơn và tránh xung đột khi bạn thường xuyên gõ từ tiếng Anh có các cặp aa, ee hoặc ow.
Chọn theo bối cảnh sử dụng
Telex thường thuận tiện trên bàn phím laptop và khi bạn muốn giữ tay ở khu vực chữ. VNI có lợi thế nếu bạn đã quen bàn phím số, thường xuyên trộn tiếng Anh trong câu hoặc thấy chuỗi Telex khó đọc trước khi bộ gõ chuyển đổi. Trên điện thoại, lựa chọn còn phụ thuộc bàn phím ảo nên thói quen máy tính không nhất thiết phải giống hệt.
Đừng đổi kiểu gõ chỉ vì nghe rằng kiểu kia nhanh hơn. Tốc độ thực tế chịu ảnh hưởng lớn hơn bởi độ chính xác, vị trí ngón và số năm bạn đã dùng. Nếu một kiểu đã tự nhiên và ít lỗi, giữ nó rồi cải thiện kỹ thuật thường hiệu quả hơn học lại từ đầu.
Cách thử công bằng
Nếu chưa có thói quen, hãy dành ba ngày cho mỗi kiểu. Dùng cùng một bàn phím, cùng các đoạn văn và cùng thời lượng. Ghi WPM, độ chính xác cùng những âm tiết làm bạn dừng lại. Đừng so ngày đầu của kiểu mới với nhiều năm dùng kiểu cũ.
Kết thúc thử nghiệm, chọn kiểu có độ chính xác cao hơn và cảm giác ít phải nghĩ về chuỗi dấu. Sau đó giữ lựa chọn ít nhất vài tuần để xây phản xạ. Công cụ luyện văn bản chấm từ sau dấu cách nên cả Telex lẫn VNI đều không bị báo sai trong lúc dấu đang được ghép.